Fonkelnieuwe "Port of Urk" stuit op grens door water- en stroomtekort
In dit artikel:
Op Urk draait de economie nog altijd om vis, maar de ambities voor uitbreiding stuiten op een tekort aan drinkwater — en daarmee dreigt toekomstige groei te worden afgeremd. Bij Leroy Seafood, met vijf vestigingen op het Urker bedrijventerrein, worden dagelijks zo’n 120 ton verse kweekzalm uit Noorwegen gefileerd en verwerkt voor binnen- en buitenlandse markten. Directeur Tjeerd Hoekstra, een Urker, legt uit dat het bedrijf sinds de jaren negentig sterk is overgeschakeld van lokaal gevangen vis naar geïmporteerde aanvoer; die transitie is in de loop der jaren door veel Urker bedrijven gevolgd.
De lokale vissersvloot is sterk gekrompen — ongeveer twee derde — onder meer door lagere EU-quotums, de opkomst van windparken en natuurgebieden op de Noordzee en hoge brandstofkosten. Tegelijkertijd heeft Urk zich ontwikkeld tot een logistieke vishub: de sector realiseert momenteel circa 4,5 miljard euro omzet per jaar en mikt op 5 miljard volgend jaar, waarmee het tot de grootste verwerkende centra van Europa behoort.
Ruimte begint een knelpunt te worden, daarom werkt de gemeente aan “Port of Urk”, een nieuw bedrijventerrein van ongeveer 100 hectare op poldergrond dat bedrijven meer ruimte en logistieke mogelijkheden moet bieden. Het plan omvat ook duurzame koppelingen, zoals benutting van restwarmte voor nabijgelegen nieuwbouw. Maar de aanvoer van nutsvoorzieningen vormt een groot obstakel. Drinkwaterbedrijf Vitens beperkt in de Noordoostpolder grote zakelijke aansluitingen vanwege dreigende tekorten; dezelfde zorgen spelen nationaal voor zowel water als stroom. Bedrijven die meer dan 6 m3 water per uur verbruiken mogen niet zonder meer rekenen op een grote drinkwateraansluiting.
Dat probleem legt uitbreidingsplannen grotendeels stil. Projectmanager André de Vries (gemeente) zegt dat kavels onbenut blijven en dat eerdere hoop op extra aanvoer uit Overijssel in 2022 verdween. Ook Hoekstra ziet zijn uitbreidingsplannen “on hold”: de voedselverwerking vereist drinkwater van hoge kwaliteit en ondanks investeringen in waterbesparing is een grote aansluiting vooralsnog noodzakelijk.
Vitens wijst erop dat het al sinds 2018 waarschuwt voor mogelijke tekorten en dat het aanboren van nieuwe bronnen met vergunningen lang kan duren — soms tot tien jaar. Gemeente, bedrijven en belangenorganisaties roepen op tot samenwerking, maar wie de kosten voor extra watervoorziening draagt, is nog onduidelijk. De Vries noemt opties zoals een lokale waterfabriek of alternatieve bronnen zoals het IJsselmeer; concrete besluiten en investeringen zijn echter vereist om Urks visindustrie ongestoord te laten doorgroeien.